Madde 4-b19Dokunma gerilimi
Topraklama geriliminin insan tarafından köprülenebilen bölümüdür. Yönetmelik, elden ayağa akım yolunu ve gövdeden 1 m uzaklığı esas alır.
Dağıtım şebekesi / Topraklama Simülatörü
Topraklama Simülatörü
Yayılma direnci, dokunma ve adım gerilimini birlikte değerlendirin.
Girdiler, sonuçlar ve hesap yöntemi
Girdiler: Toprak özdirenci, elektrot geometrisi ve arıza bilgileri.
Çıktılar: Direnç, gerilim ve koruma değerlendirmeleri.
Yöntem: Farklı topraklayıcı geometrileri ve koruma koşulları için hesaplar. Kaynak ve geçerlilik bilgileri →
Çıktılar: Direnç, gerilim ve koruma değerlendirmeleri.
Yöntem: Farklı topraklayıcı geometrileri ve koruma koşulları için hesaplar. Kaynak ve geçerlilik bilgileri →
Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği · etkileşimli eğitim
Topraklama Simülatörü
Toprağa akan bir hata akımının gerilime nasıl dönüştüğünü, insanın bu gerilimin neresinde durduğunu ve yönetmeliğin hangi sınırları neden koyduğunu adım adım deneyin. Sekmeler bir öğrenme sırası izler.
Potansiyel hunisi: dokunma ve adım gerilimi
Madde 4-b · Şekil-2 · Ek-TBir topraklayıcıdan toprağa IE akımı aktığında topraklayıcının potansiyeli UE kadar yükselir. Bu potansiyel uzaklaştıkça düşer ve yaklaşık 20–50 m sonra referans toprağa (0 V) iner. İnsan bu eğrinin iki noktası arasında kalır: elle gövdeye, ayakla toprağa dokunduğunda dokunma gerilimi UT, iki ayağı arasında ise adım gerilimi US oluşur.
Toprak yüzeyindeki potansiyel φ(x)
Kesit: eşpotansiyel bölgeler ve kişi
Madde 5-d1Adım gerilimi
Ayaktan ayağa 1 m aralıktaki potansiyel farkıdır. Sınırı dokunma geriliminden büyük olduğundan ayrıca tanımlanmaz: dokunma koşulu sağlanırsa adım gerilimi genellikle tehlikeli olmaz.
Ek-D · M1.2, M4.1Potansiyel düzenleme
Gövdenin yaklaşık 1 m dışına, 0,2–0,5 m derinliğe gömülen ve topraklama tesisine bağlanan yüzeysel topraklayıcı, ayakların bastığı yerin potansiyelini yükseltir; böylece UT küçülür.
İzin verilen dokunma gerilimi UTp
Madde 5-d · Şekil-6 · Ek-CTehlikeli olan gerilim değil, vücuttan geçen akım ve süresidir. Yönetmelik IEC 60479-1'deki c2 eğrisini (ventriküler fibrilasyon olasılığı < %5) temel alır, vücut empedansını hesaba katar ve hata süresine göre UTp eğrisini (Şekil-6) çıkarır. Koruma ne kadar hızlı açarsa izin verilen gerilim o kadar yüksektir. Ayakkabı ve çakıl gibi ek dirençler sınırı daha da yükseltir.
Şekil-6 ve Şekil-C.2: hata süresine göre izin verilen gerilim
Dokunma devresinin eşdeğer şeması (Şekil-C.1)
Çizelge-C.3 · eğrinin noktaları
Ek-C.1Kabuller
Bir el ve iki ayak üzerinden akım yolu, %50 olasılıklı vücut empedansı, %5 fibrilasyon olasılığı. Elden ayaklara yol için vücut empedansına 0,75 düzeltme katsayısı uygulanır.
Ek-C.2Ek dirençler
USTp = UTp·(1 + Ra/ZB), Ra = Ra1 + 1,5 m⁻¹·ρs. Nemli, kullanılmış ayakkabı için Ra1 = 1000 Ω ortalama değerdir.
Şekil-6 Not 2Uzun süreli akım
Akım diyagramdakinden daha uzun süre akarsa UTp = 75 V alınabilir. AG tesislerinde ise sürekli izin verilen dokunma gerilimi 50 V a.a.'dir (Madde 8-a1).
Topraklayıcının yayılma direnci
Ek-K · Ek-T · Ek-A · Madde 6-aYayılma direnci esas olarak toprak özdirencine ve topraklayıcının uzunluğuna bağlıdır; kesitin etkisi azdır. Aynı malzemeyle daha düşük direnç elde etmenin yolu, iletkeni toprağa daha geniş bir hacimde yaymaktır. Hesaplanan değer bir ön tasarımdır; yönetmelik yerinde ölçme yapılmasını ister.
Formül (değerler yerine konmuş)
Topraklayıcı biçimi
Boyuta göre direnç
Sonucu diğer hesaplara aktar
Madde 6-aYerleştirme
Yüzeysel topraklayıcılar 0,5–1 m derinliğe, mümkünse don sınırının altına gömülür. Özdirenci düşürmek için kimyasal madde kullanılması önerilmez.
Ek-T bParalel çubuklar
Birden çok çubuk gerekiyorsa aralarındaki açıklık en az bir çubuk boyunun iki katı olmalıdır. Daha yakın çubuklar birbirinin akım yayılma bölgesini paylaşır, kazanç azalır.
Ek-AEn küçük boyutlar
Sıcak daldırma galvanizli çelik şerit 90 mm² / 3 mm, derin çubuk Ø16 mm; bakır şerit 50 mm² / 2 mm, bakır yuvarlak tel 25 mm², bakır kaplı çubuk Ø14,2 mm.
YG tesisinde dokunma gerilimi kontrolü
Çizelge-1 · Şekil-7 · Ek-D · Çizelge-13 · Ek-MBir trafo merkezinin topraklaması şu sırayla kontrol edilir: şebekenin yıldız noktası durumuna göre toprak akımı IE bulunur (Çizelge-1), azalma katsayısı r ile kablo ekranlarının taşıdığı pay düşülür, UE = IE·ZE hesaplanır ve Şekil-7'deki akış izlenir. Sonra AG nötrünün bu topraklamaya bağlanıp bağlanamayacağına (Çizelge-13) karar verilir.
Şekil-7 akış diyagramı: sizin tesisinizin yolu
YG–AG topraklamalarının birleştirilmesi (Madde 11 · Çizelge-13)
Madde 5-d2C1 ve C2
Tesis global topraklama sisteminin parçasıysa (C1) ya da UE ≤ 2·UTp ise (C2) izin verilen dokunma gerilimi sağlanmış sayılır.
Ek-JAzalma katsayısı r
Toprak teli ve kablo ekranları hata akımının bir kısmını kaynağa geri taşır; toprağa yalnızca IE = r·3I0 geçer. 10–20 kV tek damarlı XLPE kablolar için r ≈ 0,50–0,60.
Madde 11-dAyrı topraklama
Birleştirme koşulları sağlanmazsa AG ve YG topraklamaları ayrılır. 50 kV altında iki topraklayıcı arasında en az 20 m bulunmalı; gerekli dkabul Ek-M formülleriyle hesaplanır.
AG tesislerinde dolaylı dokunmaya karşı koruma
Madde 8 · Çizelge-2, 3, 10, 11, 12AG'de bir faz gövdeye değdiğinde gövdede 50 V'u aşan bir gerilim, tehlike yaratacak kadar uzun süre kalmamalıdır. Bunu sağlayan şey koruma düzeni ile hata çevriminin uyumudur. Aynı arıza TN, TT ve IT sistemlerinde çok farklı akım yollarından döner. Şemadaki kesikli turuncu çizgi hata akımının yolunu gösterir.
Hata akımının yolu
Arızayı başlatın: hata akımı akar, kişiden akım geçer, koruma açınca devre kesilir.
Madde 8-a3.3TN koşulu
Zs·Ia ≤ U0. 230 V son devrelerde açma süresi en çok 0,4 s; dağıtım devrelerinde 5 s. TN-C sistemlerinde artık akım koruma düzeni kullanılmaz.
Madde 8-a4TT koşulu
RA·Ia ≤ 50 V. Artık akım koruma düzeninde Ia = IΔn. Aşırı akım düzenleri TT'de ancak RA çok küçükse işe yarar.
Madde 8-a5IT koşulu
İlk arızada RA·Id ≤ 50 V ve yalıtım izleme alarmı. İkinci arızada Zs ≤ √3·U0/(2Ia) (nötr dağıtılmamış) veya Z's ≤ U0/(2Ia).
Topraklama iletkeni ve topraklayıcı kesiti
Madde 5-b, 5-c · Ek-B · Çizelge-8Kesit iki ayrı şarta göre seçilir: mekanik dayanım ve korozyon için yönetmelikteki en küçük kesit, ısıl dayanım için ise hata akımının iletkeni izin verilen son sıcaklığa kadar ısıtmaması. 5 saniyeden kısa hatalarda ısınma adyabatik kabul edilir ve Ek-B formülü kullanılır.
Ek-B formülü
Hata süresine göre gerekli kesit
Koruma iletkeni (PE) kesiti · Çizelge-8
Yıldız noktası iletkenleri
Madde 9-e1 · Çizelge-4a, 5, 6, 7, 8 · Madde 5-b2 · Çizelge-1 · Ek-BTrafo merkezinde "yıldız noktası topraklaması" üç ayrı iletkendir ve her biri farklı akım taşır. a: trafo AG yıldız noktasından pano N/PEN barasına (TN'de AG arıza akımının tamamı buradan döner). b: N/PEN barasından ana topraklama barasına ve topraklayıcıya. c: YG yıldız noktasından direnç veya bobin üzerinden toprağa (yalnız YG yıldız noktası olan merkezlerde).
Madde 9-e1 · Çizelge-4aAG topraklama iletkeni
5 s'den kısa kesme süresinde S = √(I²t)/k; k Çizelge-5, 6, 7'den. Toprağa döşenen topraklama iletkeni: korozyona korumasız en az 25 mm² Cu / 50 mm² galvaniz çelik, korumalı en az 16 mm².
Madde 5-b2En küçük kesit
YG topraklama iletkenleri için bakır 16 mm², alüminyum 35 mm², çelik 50 mm². Çelik iletkenler korozyona karşı ayrıca korunmalıdır.
Ek-B · Çizelge-B.1Malzeme katsayıları
Bakır K = 226, β = 234,5 °C · Alüminyum K = 148, β = 228 °C · Çelik K = 78, β = 202 °C. Başlangıç sıcaklığı belli değilse 1 m derinlikte 20 °C alınır.
Madde 5-cAkım kollara ayrılır
Hata akımı topraklama tesisinde çoğu kez kollara bölünür; her topraklayıcı kendi kolundan geçen akıma göre boyutlandırılabilir. Gelecekteki genişleme de göz önüne alınmalıdır.
Kendini sına
soru · yönetmelik maddelerine dayalıKonu seçin ve soruları tek tek yanıtlayın. Her yanıttan sonra doğru cevap ve ilgili madde gösterilir. İlerlemeniz bu cihazda saklanır; yanlış yaptığınız soruları sonra yeniden çözebilirsiniz.