İzmir Kompanzasyon Panosu ve Harmonik Filtreli Kompanzasyon

Kompanzasyon ihtiyacını pratikte reaktif enerji bedeli belirler. EPDK'nın tarife uygulama usul ve esaslarının 13. maddesine göre mesken, aydınlatma ve tek fazla beslenen aboneler ile kurulu gücü 15 kW'a kadar (dahil) olan kullanıcılara reaktif enerji tarifesi uygulanmaz. Bunun üzerindeki üç fazlı işletmelerde reaktif tüketim sınırı aşarsa bedel faturalanır. Motor, kompresör, sürücü veya kaynak makinesi çalıştıran işletmelerin çoğu bu sınırı kompanzasyonsuz tutamaz.

Motor, trafo ve bobinli yükler iş yapmayan reaktif güç çeker. Aylık reaktif enerjinin aktif enerjiye oranı sınırı aşarsa dağıtım şirketi ölçülen reaktif enerjinin tamamını tarifeyle faturalar. Sınırlar kurulu gücü 50 kVA ve üstü tesislerde endüktifte %20, kapasitifte %15; 50 kVA'nın altında %33 ve %20'dir. En sık nedenler yetersiz veya arızalı kademeler, kapasitesi düşmüş kondansatörler, düşük yükte devrede kalan fazla kondansatör ve çatı GES sonrası değişen yük profilidir.

Rölenin ekranındaki cosφ anlık değerdir; fatura ise ay boyunca biriken enerjiye bakar. %20 endüktif sınır cosφ ≈ 0,981'e karşılık gelir; ekranda sürekli 0,98 görmek, oranın yaklaşık %20,3 olduğu ve sınırın hafifçe aşıldığı anlamına gelir. Bu yüzden röle hedefi 0,98'in biraz üzerine ayarlanır. Gece ve hafta sonu kapasitif bölgeye geçen, hızlı yük değişimlerini yakalayamayan, akım trafosu yanlış yerde veya ters bağlı olan panolar ekranda iyi görünürken aylık oranı aşabilir. Çözüm, ay boyu kayıt alıp röle ayarlarını ve kademe yapısını bu kayda göre düzeltmektir.

Frekans invertörü, UPS, doğrultucu ve LED sürücü gibi doğrusal olmayan yüklerin payı yükseldiğinde. Belirtiler kondansatörlerin şişmesi veya hızla kapasite kaybetmesi, kompanzasyon sigortalarının atması, kontaktörlerin yapışması, trafo ve nötr iletkeninde ısınmadır. Karar ölçümle verilir: harmonik spektrumu ile kondansatör-şebeke rezonans frekansı karşılaştırılır; rezonans baskın bir harmoniğe yakınsa reaktörlü (detuned) kompanzasyon gerekir.

Pasif filtre reaktör ve kondansatörden oluşur ve belirli bir frekansa ayarlıdır. Reaktörlü kompanzasyon da pasif bir çözümdür: kondansatörleri rezonanstan korurken reaktif gücü karşılar. Aktif filtre ise yükün çektiği harmonik akımı ölçer ve elektronik olarak karşı akım üreterek birçok harmoniği aynı anda bastırır, yük değişimine hızla uyum sağlar. Aktif filtre daha esnektir ama maliyeti yüksektir; çoğu tesiste reaktörlü kompanzasyon temel çözümdür, aktif filtre gerektiğinde eklenir.

Harmonik filtredeki ve kompanzasyon kademesine seri bağlanan reaktör, harmonik akımları ve rezonansı kontrol eder. Şönt reaktör ise şebekeye paralel bağlanır ve kapasitif reaktif gücü tüketir; düşük yükte uzun OG kablolarının veya fazla kondansatörün oluşturduğu kapasitif reaktif enerjiyi dengeleyerek kapasitif cezayı önler. İkisi farklı sorunları çözer ve aynı tesiste birlikte bulunabilir.

Kondansatörler zamanla kapasite kaybeder, kontaktör kontakları aşınır, sigorta ve bağlantılar ısınır. Bakımsız pano hedef değeri tutamaz ve reaktif ceza başlar; harmonikli tesislerde aşırı ısınan kondansatör şişebilir, patlayabilir ve yangın riski doğurur. Bakımda kondansatör kapasiteleri ölçülür, kontaktör ve sigortalar kontrol edilir, bağlantılar sıkılır, fan ve filtreler temizlenir, pano termal kamerayla taranır ve röle ayarları gözden geçirilir.

Toplam kVAr gücüne, kademe sayısına ve adımlarına, reaktörlü olup olmadığına ve reaktör oranına, aktif filtre gerekiyorsa filtre akımına, kontaktör tipine (elektromekanik veya tristörlü), pano boyutu ve koruma sınıfına, uzaktan izleme isteğine göre. Doğru fiyat için önce fatura ve ölçüm verisiyle gereken güç ve çözüm tipi belirlenir; teklifimizde kalemleri ayrı ayrı gösteririz.