Kompanzasyon Hesaplama Aracı ve Formülü (kVAr)
Aktif gücünüzü, mevcut ve hedef güç faktörünüzü girin; gerekli kondansatör gücünü (kVAr) anında görün. Aşağıda formülü, örnek bir hesabı ve sık sorulan soruları da bulabilirsiniz. Ölçümden panoya kadar süreci kompanzasyon panosu ve harmonik filtre sayfamızda bulabilirsiniz.
Öne Çıkanlar
- Gerekli kompanzasyon gücü: kVAr = Aktif güç × (tan(mevcut φ) − tan(hedef φ)).
- Hedef güç faktörü reaktif sınırların güvenli tarafında seçilmelidir: kurulu gücü 50 kVA ve üzeri tesislerde %20 endüktif sınırı aylık ortalama cosφ ≈ 0,981'e karşılık gelir; 0,98 hedefi sınırın biraz üzerinde kalır (%20,3), bu nedenle 0,99 hedeflenir. Faturadaki oranları reaktif ceza hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.
- Harmonikli tesislerde reaktörsüz kondansatör bankaları yerine reaktör destekli (detuned) sistemler tercih edilmelidir.
Formül ve Hesaplama Mantığı
Reaktif güç kompanzasyonunda amaç, tesisin çektiği iş görmeyen reaktif gücü bir kondansatör bankasıyla üreterek şebekeden çekilen reaktif bileşeni azaltmaktır. Gerekli kondansatör gücü şu formülle hesaplanır: kVAr = kW × (tan(arccos(cosφmevcut)) − tan(arccos(cosφhedef))). Burada kW tesisin aktif gücü, cosφmevcut ölçülen güç faktörü, cosφhedef ise ulaşılmak istenen güç faktörüdür.
Örnek Hesap
100 kW aktif güç çeken, mevcut güç faktörü 0,75 olan bir tesisi, hedef güç faktörü 0,99'a çıkarmak istediğinizi varsayalım: kVAr = 100 × (tan(arccos(0,75)) − tan(arccos(0,99))) = 100 × (0,882 − 0,142) ≈ 74 kVAr (5 kVAr adımlı bankada 75 kVAr). Hedefte endüktif oran %14,2 olur ve %20 sınırı güvenle sağlanır. Bu, tesise eklenmesi gereken yaklaşık kondansatör gücünü gösterir; kademe sayısı ve reaktör ihtiyacı harmonik ölçümüyle netleştirilir.
Sık Sorulan Sorular
Kompanzasyon (kVAr) nasıl hesaplanır?
Gerekli kondansatör gücü kVAr = Aktif güç (kW) × (tan(mevcut φ) − tan(hedef φ)) formülüyle bulunur. Mevcut ve hedef güç faktörleri (cosφ) açıya çevrilip tanjantları alınır ve farkları aktif güçle çarpılır.
Hedef güç faktörü kaç olmalı?
Genel hedef, güç faktörünü 1'e yaklaştırmaktır. Kurulu gücü 50 kVA ve üzeri tesislerde aylık reaktif enerji aktif enerjinin %20'sini (endüktif) veya %15'ini (kapasitif) aşarsa ölçülen reaktif enerjinin tamamı faturalanır; %20 sınırı ortalama cosφ ≈ 0,981'e karşılık geldiği için hedef genellikle 0,99 seçilir. 50 kVA'nın altında sınırlar %33 (cosφ ≈ 0,950) ve %20'dir (EPDK Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar md. 13). Yürürlükteki güncel metin esas alınmalıdır.
Harmonik varsa bu hesap değişir mi?
Hesabın kendisi değişmez ancak uygulanacak sistemin tipi değişir. Yüksek harmonikli tesislerde reaktörsüz (klasik) kondansatör bankaları rezonans riski taşır; bu durumda reaktör destekli (detuned) veya aktif filtreli kompanzasyon sistemleri tercih edilmelidir.
Bu araç yalnızca ön değerlendirme amaçlıdır ve mühendislik projelendirmesi yerine geçmez. Kademe sayısı, reaktör ihtiyacı ve pano tasarımı için yetkili bir elektrik mühendisinden görüş alınması önerilir.
Daha fazla ilgili kaynak: Reaktif Güç Kompanzasyonu Rehberi, VoltGuard hesap araçları (harmonik risk analizi ve daha fazlası).