İzmir Topraklama ve Paratoner Ölçümü (Raporlu)

Her tesis için geçerli tek bir ohm değeri yoktur; değer şebeke tipine ve koruma düzenine göre belirlenir. Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği'ne göre TT sistemlerde RA × Ia ≤ 50 V koşulu sağlanmalıdır; burada Ia koruma düzeninin açma akımıdır. TN sistemlerde arıza çevrim empedansı, YG trafo merkezlerinde ise topraklama ve dokunma gerilimi koşulları belirleyicidir. Yıldırımdan korunma topraklamasında TS EN 62305-3, düşük frekansta ölçülen değerin mümkünse 10 ohm'un altında olmasını önerir. Sahada yaygın kullanılan hedef değerleri topraklama direnci rehberimizde örneklerle anlattık.

İşyerlerinde elektrik ve topraklama tesisatının periyodik kontrolü, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III'e göre ilgili standartta süre belirtilmemişse yılda bir yapılır. Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği Ek-P de sanayi tesisleri ve ticaret merkezlerinde topraklama dirençlerinin muayene ve ölçülmesi için 1 yıl, diğer kontroller için 2 yıl önerir. Islak ortamlarda ve parlayıcı-patlayıcı madde bulunan işyerlerinde bu süre bir yılı aşamaz. Tesiste büyük bir değişiklik veya ciddi bir arıza olduğunda periyot beklenmeden ölçüm yaptırılması önerilir.

Yıllık periyodik kontrol kapsamındaki topraklama raporunu EK-III'e göre elektrik mühendisleri, elektrik-elektronik mühendisleri, elektrik eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler ile elektrik teknikeri veya yüksek teknikerleri düzenleyebilir; 1 kV ve altındaki tesisatlarda yetkili elektronik mühendisleri de bu kontrolü yapabilir. Bu kişilerin EKİPNET'e kayıtlı olması ve raporda EKİPNET kayıt numarasının bulunması gerekir. Raporu kime yaptırırsanız yaptırın, kayıt numarasını ve imzalı raporu mutlaka isteyin.

EK-III'e göre elektrik, topraklama ve yıldırımdan korunma tesisatının periyodik kontrolünde tesisat projesi aranır; projesi olmayan tesisatı projelendirmek işverenin yükümlülüğüdür. Ölçümden önce varsa onaylı elektrik projesini, topraklama yerleşim planını, tek hat şemasını ve bir önceki ölçüm raporunu hazırlamanız işi hızlandırır. Proje yoksa ölçümle birlikte rölöve ve proje hazırlığını da planlayabiliriz.

İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III'e göre kafes sistemi, yakalama çubuğu ve paratoner gibi yıldırımdan korunma tesisatının periyodik kontrolü, standartlarda süre belirtilmemişse yılda bir yapılır ve TS EN 62305 serisindeki kriterlere göre değerlendirilir. Kontrol yalnızca topraklama direncinden ibaret değildir; yakalama ucu, iniş iletkenleri, ölçü klemensleri ve bağlantıların gözle muayenesi de raporda yer alır. Yıldırım düşmesinden veya çatıdaki bir tadilattan sonra da kontrol önerilir.

Topraklama direnci, yönetmelikte tarif edilen akım-gerilim veya kompanzasyon yöntemiyle ölçülür. Yardımcı elektrot ve sonda, ölçülen topraklayıcının gerilim konisinin dışına yerleştirilir; yönetmelikteki örnek düzende sonda topraklayıcıdan en az 20 metre uzaktadır. Yeni tasarımlarda toprak özdirenci dört sonda yöntemiyle ölçülür. Sondaların çakılamadığı yoğun yerleşim alanlarında iki topraklayıcı üzerinden çevrim direnci ölçülebilir. Sonuçlar mevsim, sıcaklık ve toprak nemi dikkate alınarak değerlendirilir.

Ölçüm, işyerinin yıllık periyodik kontrol yükümlülüğü kapsamında yapılıyorsa evet. İş Ekipmanları Yönetmeliği'ne göre kontrolü yapan kişinin İSG-KATİP'in modülü olan EKİPNET'e kayıtlı olması, raporda EKİPNET kayıt numarasının bulunması ve hizmetten en geç bir gün önce İSG-KATİP'teki örneğine uygun sözleşmenin düzenlenip karşılıklı onaylanması gerekir. Yeni tesisin kabulü veya arıza araştırması için yapılan ölçümlerde rapor koşullarını ölçümü isteyen kurum ya da kabul heyeti belirler.