Lisanssız Elektrik Üretimi ve Güneş Enerjisi (GES)
Lisanssız elektrik üretimi, işletmelerin ve tesis sahiplerinin kendi tüketimlerini karşılamak üzere lisans ve şirket kurma yükümlülüğü olmadan, ağırlıklı olarak çatı tipi güneş enerjisi santralleriyle (GES) elektrik üretmesine olanak tanır. Dayanak 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu Madde 14 ve Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'dir (RG 12.05.2019/30772). Yönetmelik 02.04.2026/33212 ve 19.10.2026/33405 sayılı Resmî Gazetelerde değiştirildi; bu sayfa 24.10.2026 itibarıyla günceldir.
Öne Çıkanlar
- Lisanssız üretim, lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğü olmadan elektrik üretmeyi sağlayan bir uygulamadır; temel amaç tüketicinin kendi ihtiyacını karşılamasıdır.
- 1 MW üst sınırı yalnız Madde 5(1)(c) bendindeki tesisler içindir. Çatı GES'lerin çoğunun girdiği (ç) ve (h) bentlerinde kurulu güç üst sınırı yoktur; sınırı bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücü belirler (sanayi, belediye ve tarımsal sulamada iki katı).
- Çatı GES uygulamaları, kullanılmayan çatı alanını öz tüketim odaklı bir enerji varlığına dönüştürür.
- Üretim ile tüketim saatlik olarak mahsuplaştırılır (Madde 26).
- (c) ve (h) bentlerindeki tesislerde saatlik ihtiyaç fazlası görevli tedarik şirketince 10 yıl satın alınır. (ç) ve (d) bentlerinde ihtiyaç fazlasına ödeme yapılmaz. Mesken dışı abonelerde yıllık üretim, ilişkili tüketimin iki katını aşamaz.
- Süreç; başvuru, bağlantı görüşü, proje onayı, bağlantı anlaşması, kabul ve sistem kullanım anlaşması adımlarından oluşur.
Lisanssız Elektrik Üretimi Nedir?
Lisanssız elektrik üretimi, gerçek ve tüzel kişilerin lisans almadan ve ayrı bir şirket kurmadan, belirlenen sınırlar çerçevesinde kendi elektrik ihtiyacını karşılamak amacıyla üretim tesisi kurabilmesini ifade eder. Uygulamanın özünde, tüketicinin tükettiği enerjiyi mümkün olduğunca kendi tesisinden sağlaması, küçük ölçekli üretim kaynaklarının ekonomiye kazandırılması ve arz güvenliğine katkı sunulması yer alır.
Bu kapsamda en yaygın çözüm, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı tesisler; özellikle de güneş enerjisi santralleridir (GES). Kurulu güç sınırı tesisin girdiği bende göre değişir. Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği Madde 5(1)(c) bendindeki YEK tesisleri için üst sınır 1 MW'tır (veya Cumhurbaşkanınca belirlenen sınır). Üretim ve tüketimi aynı ölçüm noktasında olan ve şebekeye enerji vermeyen tesisler (ç) ile tüketim tesisinin sözleşme gücüyle sınırlı tesisler (h) için Madde 5(6) uyarınca kurulu güç üst sınırı uygulanmaz. (h) bendinde sınır sözleşme gücüdür; belediye, sanayi ve tarımsal sulama abonelerinde sözleşme gücünün iki katıdır.
Çatı GES ve Öz Tüketim Mantığı
Çatı GES, fabrika, depo, ticari bina veya tarımsal tesis çatılarındaki atıl alanın elektrik üreten bir varlığa dönüştürülmesi anlamına gelir. Temel hedef öz tüketimdir: Güneşli saatlerde üretilen enerji öncelikle tesisin kendi yükünü besler, böylece şebekeden çekilen ve faturalandırılan enerji miktarı azalır. Fabrikanız için öz tüketim odaklı bir sistem planlıyorsanız fabrika çatı GES kurulumu hizmetimizin adımlarını inceleyebilirsiniz.
Öz tüketim oranının yüksek olması, yatırımın geri dönüş süresini kısaltan en önemli etkendir. Bu nedenle panel kapasitesi, çatının taşıma ve yönelim özellikleri ile tesisin gündüz tüketim profili birlikte değerlendirilerek doğru boyutlandırma yapılmalıdır.
- Gündüz yoğun çalışan işletmeler öz tüketimden en yüksek faydayı sağlar.
- Doğru panel-invertör boyutlandırması, ihtiyaç fazlasını ve yatırım maliyetini dengeler.
- Çatının statik durumu, yangın ve topraklama güvenliği projelendirmenin ayrılmaz parçasıdır.
Mahsuplaşma ve Sayaç Düzeni
12.05.2019 sonrasında çağrı mektubu alan tesislerde üretim ve tüketim saatlik olarak mahsuplaştırılır (Madde 26). Her saat için üretim ve tüketim birbirinden düşülür; o saatteki fazla üretim ihtiyaç fazlası, eksik kalan kısım şebekeden çekilen enerji sayılır. Bu işlem için bağlantı noktasına, mevzuatın gerektirdiği haberleşmeyi sağlayabilen çift yönlü elektronik sayaç tesis edilir; üretim ile tüketimin aynı yerde olmadığı durumlarda üretim için çift yönlü, tüketim için tek yönlü ölçüm düzeni kullanılabilir.
İhtiyaç fazlasının değerlendirilmesi bende göre değişir:
- (c), (h) ve benzeri bentlerdeki tesislerde her saatte şebekeye verilen ihtiyaç fazlası görevli tedarik şirketince 10 yıl süreyle satın alınır; fiyat 5346 sayılı Kanun çerçevesinde belirlenir.
- (ç) ve (d) bentlerindeki tesislerde mahsuplaşma sonrası şebekeye verilen enerji için ödeme yapılmaz; bu enerji YEKDEM'e bedelsiz katkı sayılır (Madde 26(5)).
- Mesken aboneleri dışında yıllık üretim, bir önceki takvim yılındaki ilişkili tüketimin iki katını geçemez; sınırı aşan ihtiyaç fazlası bedelsiz YEKDEM katkısıdır (Madde 26(17)).
- Üretim tesisine bütünleşik depolama kurulabilir; depodan şebekeye verilen ihtiyaç fazlasına ödeme yapılmaz (Ek Madde 3, 19.10.2026 değişikliğiyle kapasite sınırı kaldırıldı).
19.10.2026 değişikliği ayrıca acil durumlarda tesislerin uzaktan kontrol edilebilmesini ve dengeleme talimatına uymayan tesislere ödeme yapılmamasını getirdi. Bu hükümler sık değiştiği için yatırım kararından önce güncel metni kontrol edin.
Bağlantı ve Başvuru Sürecinin Genel Hatları
Süreç, ilgili şebeke işletmecisine (dağıtım şirketi veya iletim tarafında TEİAŞ) yapılan başvuru ile başlar. Başvurunun teknik ve evrak yönünden değerlendirilmesinin ardından uygun bulunan taleplere bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenir. Bu aşamadan sonra üretim tesisi projesinin Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliği'ne (RG 30.12.2014/29221 mükerrer) göre onaylatılması, bağlantı anlaşmasının imzalanması, tesisin kurulup Elektrik Üretim ve Elektrik Depolama Tesisleri Kabul Yönetmeliği'ne (RG 19.02.2020/31044) göre kabulünün yapılması ve son olarak sistem kullanım anlaşmasının imzalanması adımları gelir.
- Başvuru ve teknik/evrak değerlendirmesi
- Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu
- Proje onayı ve bağlantı anlaşması imzası
- Tesis kurulumu, kabul ve mühürleme
- Sistem kullanım anlaşması ve işletmeye alma
İşletmeler İçin Değerlendirme
Saatlik mahsuplaşmada getiri, üretimin tesis içinde aynı saatte tüketilen kısmına bağlıdır. Bu nedenle boyutlandırma yıllık toplam tüketime göre değil, sayaçtan alınan saatlik yük profiline göre yapılmalıdır. Hafta sonu ve tatillerde çalışmayan tesislerde ihtiyaç fazlası artar; (ç) bendindeki tesislerde bu fazla için ödeme yapılmadığını hesaba katın.
VoltGuard, son yılın saatlik tüketim verisiyle üretim simülasyonu yapıp kurulu gücü ve 2 kat sınırını kontrol eder, başvuru ve proje dosyasını hazırlar.
Sık Sorulan Sorular
Lisanssız elektrik üretimi için lisans veya şirket kurmak gerekir mi?
Hayır. Uygulamanın temel mantığı, belirlenen sınırlar içinde lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğü olmadan üretim yapabilmektir. Bununla birlikte başvuru, proje onayı, bağlantı ve kabul gibi teknik süreçlerin mevzuata uygun şekilde tamamlanması gerekir.
Çatı GES'te öz tüketim ne anlama gelir?
Öz tüketim, güneş panellerinin ürettiği enerjinin öncelikle tesisin kendi ihtiyacı için kullanılması demektir. Bu sayede şebekeden çekilen ve faturalandırılan enerji azalır; öz tüketim oranı yükseldikçe yatırımın geri dönüş süresi kısalır.
Mahsuplaşma nasıl işler?
Üretim ve tüketim çift yönlü sayaç verisiyle saatlik olarak mahsuplaştırılır. O saatte tüketilemeyen enerji ihtiyaç fazlasıdır; (c) ve (h) bentlerinde 10 yıl satın alınır, (ç) ve (d) bentlerinde ödeme yapılmaz. Mesken dışında yıllık üretim ilişkili tüketimin iki katını aşamaz (Madde 26).
Kurulu güç için bir sınır var mı?
Bende göre değişir. 1 MW sınırı yalnız Madde 5(1)(c) içindir. (ç) ve (h) bentlerinde kurulu güç üst sınırı yoktur (Madde 5(6)); (h) bendinde sınır sözleşme gücüdür (sanayi, belediye ve tarımsal sulamada iki katı). Güncel metni kontrol edin.
Başvuru süreci hangi adımlardan oluşur?
Genel hatlarıyla; ilgili şebeke işletmecisine başvuru, bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu, proje onayı, bağlantı anlaşması imzası, kurulum ve kabul işlemleri ile sistem kullanım anlaşması adımlarından oluşur.
Resmî Kaynaklar
- Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği (RG 12.05.2019/30772; son değişiklikler 02.04.2026/33212 ve 19.10.2026/33405)
- 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, Madde 14
- Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliği (RG 30.12.2014/29221 mük.)
- Elektrik Üretim ve Elektrik Depolama Tesisleri Kabul Yönetmeliği (RG 19.02.2020/31044)
Son kontrol: 24.10.2026. Yönetmelik sık değiştiğinden başvuru öncesinde güncel metni ve dağıtım şirketinin uygulamasını kontrol edin.
İlgili kaynaklar: GES İçin Kaç Panel Lazım?, İnverter Gece Tüketimi Normal mi?, Akademi: GES projesi ve şebeke bağlantısı, Mesken GES ve depolama uygulaması, VoltSim GES simülasyonu.