Motor Nominal Akım Tablosu: kW'a Göre Amper Değerleri
Motor anma akımı (In); kablo kesiti, motor koruma şalteri, kontaktör ve sürücü seçiminin çıkış noktasıdır. Aşağıda üç fazlı asenkron motor akım formülü, 400 V için tipik anma akımları ve yol verme yöntemlerine göre kalkış akımları verilmiştir.
Öne Çıkanlar
- Motor akım hesabında güç faktörü (cosφ) ve verim (η) mutlaka dikkate alınmalıdır.
- IEC 60034-30-1'e göre 4 kutuplu IE2 motorlarda en düşük verim: 4 kW %86,6; 15 kW %90,6; 55 kW %93,5; 132 kW %94,7.
- Kalkış akımı; DOL'de 5-8×In, yıldız-üçgen'de ~1/3 oranında, yumuşak yolverici ile 2-4×In, VFD ile 1-1,5×In seviyesindedir.
- Motor koruma şalterinin (MPCB) termik ayarı motor etiket akımına yapılır; kontaktör AC-3 kategorisinde In'den büyük ilk kademeden seçilir.
Motor Akım Formülü
- Üç faz: I (A) = P (kW) × 1000 ÷ (√3 × U × cosφ × η)
- Tek faz: I (A) = P (kW) × 1000 ÷ (U × cosφ × η)
- DC motor: I (A) = P (kW) × 1000 ÷ (U × η)
Formüldeki P, motorun mil gücüdür (etikette kW). Şebekeden çekilen elektrik gücü ise (Pin) verim nedeniyle Pin = P / η olur. Kablo ve koruma seçimlerinde etiketteki In değeri esas alınır; hesap sonucu yalnız etiket bilinmediğinde ön değer olarak kullanılır.
Yaygın Motor Güçleri İçin Nominal Akım (400 V, 50 Hz, 4 kutuplu, IE2)
Tablodaki In değerleri üretici kataloglarındaki tipik değerlerdir; aynı güçte 2 kutuplu motorlarda akım biraz düşük, 6 ve 8 kutuplu motorlarda daha yüksektir. Kalkış sütunları ön değerlendirme içindir; gerçek değer etiketteki IA/IN oranından hesaplanır.
| Güç (kW) | Beygir (HP) | Tipik In (A) | Kalkış (DOL ~7×In) | Yıldız-üçgen kalkış |
|---|---|---|---|---|
| 0,75 | 1,0 | 1,8 | ~13 A | ~5 A |
| 1,5 | 2,0 | 3,5 | ~25 A | ~9 A |
| 2,2 | 3,0 | 4,9 | ~34 A | ~12 A |
| 4,0 | 5,5 | 8,3 | ~58 A | ~21 A |
| 5,5 | 7,5 | 10,8 | ~76 A | ~27 A |
| 7,5 | 10 | 14,4 | ~101 A | ~36 A |
| 11 | 15 | 21,0 | ~147 A | ~52 A |
| 15 | 20 | 28,5 | ~200 A | ~71 A |
| 22 | 30 | 41,0 | ~287 A | ~102 A |
| 30 | 40 | 55,0 | ~385 A | ~137 A |
| 45 | 60 | 82,0 | ~574 A | ~204 A |
| 55 | 75 | 99,0 | ~693 A | ~247 A |
| 75 | 100 | 134,0 | ~938 A | ~334 A |
| 110 | 150 | 194,0 | ~1.358 A | ~484 A |
| 160 | 220 | 278,0 | ~1.946 A | ~693 A |
Kalkış Akımı ve Süresi
- Doğrudan yol verme (DOL): Kalkış akımı 5-8×In; süre 1-4 s. Küçük motorlarda (≤ 5,5 kW) yaygın.
- Yıldız-üçgen (Y-Δ): Kalkış akımı DOL'ün ~1/3'ü. 5,5-90 kW arası motorlarda ekonomik çözüm. Kalkış momenti de 1/3'e iner.
- Yumuşak yolverici (soft starter): Kalkış akımı 2-4×In; rampa süresi ayarlanabilir (tipik 5-30 s). Pompa, konveyör ve kompresörlerde mekanik darbeyi azaltmak için kullanılır.
- VFD: Kalkış akımı 1-1,5×In; ayrıca sürekli hız kontrolü sağlar; değişken debili pompa ve fanlarda enerji tasarrufu da elde edilebilir.
Motor Akımının Uygulama Yerleri
- Kablo kesitinin belirlenmesi: Ib ≤ In ≤ Iz koşulu, döşeme yöntemi, sıcaklık ve gruplama düzeltmeleriyle (TS HD 60364-5-52); uzun hatlarda kalkıştaki gerilim düşümü de kontrol edilir
- Motor koruma şalteri (MPCB) termik ayarı: motor etiket akımına ayarlanır
- Kontaktör seçimi (AC-3 kategorisinde In üstündeki ilk standart kademe)
- Sürücü (VFD) seçimi: sürücünün sürekli çıkış akımı motor In değerinden küçük olmamalı; ağır kalkışlı yüklerde (HD) bir üst güç seçilir
- Jeneratör boyutlandırması (en büyük motorun kalkışındaki gerilim düşümü belirleyicidir)
- Termik röle ayarı: motor etiket akımı; yıldız-üçgende röle sargı hattındaysa 0,58 × In
Sık Sorulan Sorular
Motor akımı nasıl hesaplanır?
Üç faz asenkron motorda I = P × 1000 / (√3 × U × cosφ × η) formülü kullanılır.
5,5 kW motor kaç amper çeker?
400 V üç fazda cosφ ≈ 0,85 ve η ≈ 0,87 kabulüyle yaklaşık 10,8 A çeker.
Motor kalkış akımı ne kadar?
DOL'de 5-8×In, yıldız-üçgen'de ~1/3 seviyesine iner. Yumuşak yolverici ile 2-4×In, VFD ile yaklaşık 1-1,5×In'e kadar düşürülebilir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Motor koruma tasarımı için etiket, üretici katalog ve yetkili mühendis görüşü esas alınmalıdır.
İlgili kaynaklar: Motor Akımı Hesaplama Aracı, Motor Koruma Şalteri ve Kontaktör Seçimi, VFD Nedir?, Motor Bakım Formu, Motorun Bir Fazında Düşük Akım, Motor Termiği Sık Atıyor, VoltSim Motor ve Otomasyon.