Kablo Kesiti Hesaplama Aracı ve Formülü
Yük gücünü, hat uzunluğunu ve döşeme koşullarını girin; koruma anma akımı, düzeltilmiş akım taşıma kapasitesi ve gerilim düşümü birlikte kontrol edilerek standart bakır kesit önerisini anında görün. Aşağıda hesap formülünü, adım adım bir örneği ve sık sorulan soruları da bulabilirsiniz. Kesin kesit; gerilim düşümü ve kısa devre kontrolleriyle birlikte elektrik projesi hazırlanırken belirlenir.
Öne Çıkanlar
- Yük akımı: üç fazda Ib = P ÷ (√3 × U × cosφ), tek fazda Ib = P ÷ (U × cosφ).
- Kesit üç koşulun birlikte sağlandığı en küçük standart kesittir: Ib ≤ In ≤ Iz′ ve I2 ≤ 1,45 × Iz′ (TS HD 60364-4-43) ile gerilim düşümü ≤ EİTY Madde 57 sınırı.
- Iz′ = Iz(tablo) × kθ (ortam sıcaklığı) × kg (gruplama). Uzun hatlarda belirleyici olan çoğunlukla gerilim düşümüdür.
Formül ve Hesaplama Mantığı
- Yük akımı: Ib = P × 1000 ÷ (√3 × U × cosφ) (üç faz, U = 400 V) veya Ib = P × 1000 ÷ (U × cosφ) (tek faz, U = 230 V).
- Koruma anma akımı: Ib'yi karşılayan ilk standart In seçilir. 125 A'e kadar B/C/D eğrili otomat (TS EN 60898-1), üstünde ayarlı MCCB (TS EN 60947-2) ya da seçime göre gG sigorta (IEC 60269).
- Akım taşıma: Iz′ = Iz × kθ × kg; In ≤ Iz′ olmalıdır. I2 ≤ 1,45 × Iz′ koşulu otomatlarda (I2 = 1,45·In) kendiliğinden sağlanır; gG sigortada I2 = 1,6 × In olduğundan In ≤ 0,906 × Iz′ gerekir.
- Gerilim düşümü: ΔU = k × Ib × L × (R′·cosφ + X′·sinφ); bakır 70 °C, X′ = 0,08 Ω/km. Toplam düşüm (önceki kademeler dahil) seçilen Madde 57 sınırını aşarsa bir üst kesit denenir.
Iz değerleri bakır iletkenli, PVC yalıtımlı (70 °C) kablolara aittir. XLPE kablolar daha yüksek akım taşır; alüminyum iletken için ayrı tablo kullanılmalıdır. Kısa devre dayanımı (S ≥ I·√t ÷ k) ve otomatik açma (Zs × Ia ≤ U0) ayrıca doğrulanmalıdır.
Örnek Hesap
45 kW, 400 V üç faz, cosφ = 0,9 yük; 50 m hat, Yöntem B1, 30 °C, tek devre, otomat koruma, motor devresi (%3). Ib = 45.000 ÷ (1,732 × 400 × 0,9) ≈ 72,2 A → In = 80 A. In ≤ Iz′ koşulu için 25 mm² (Iz = 89 A) yeterlidir. Gerilim düşümü 25 mm²'de ≈ %1,26 ≤ %3. Sonuç: 25 mm² Cu, 80 A koruma. Aynı hat 150 m olsaydı düşüm ≈ %3,77 olur ve kesit gerilim düşümüne göre 35 mm²'ye çıkardı.
Hesapta Kullanılan Akım Taşıma Değerleri
TS HD 60364-5-52 Ek B, bakır iletken, PVC yalıtım, 30 °C ortam, düzeltmesiz Iz değerleri (A). Ortam sıcaklığı ve gruplama katsayıları araçta ayrıca uygulanır.
| Kesit (mm²) | B1, 3 yüklü (A) | B1, 2 yüklü (A) | C, 3 yüklü (A) | C, 2 yüklü (A) |
|---|---|---|---|---|
| 1,5 | 15,5 | 17,5 | 17,5 | 19,5 |
| 2,5 | 21 | 24 | 24 | 27 |
| 4 | 28 | 32 | 32 | 36 |
| 6 | 36 | 41 | 41 | 46 |
| 10 | 50 | 57 | 57 | 63 |
| 16 | 68 | 76 | 76 | 85 |
| 25 | 89 | 101 | 96 | 112 |
| 35 | 110 | 125 | 119 | 138 |
| 50 | 134 | 151 | 144 | 168 |
| 70 | 171 | 192 | 184 | 213 |
| 95 | 207 | 232 | 223 | 258 |
| 120 | 239 | 269 | 259 | 299 |
| 150 | 262 | 300 | 299 | 344 |
| 185 | 296 | 341 | 341 | 392 |
| 240 | 346 | 400 | 403 | 461 |
Sık Sorulan Sorular
Kablo kesiti nasıl hesaplanır?
Önce yük akımı Ib = P ÷ (√3 × U × cosφ) ile bulunur ve bunu karşılayan standart koruma anma akımı In seçilir. Ardından döşeme yöntemi, ortam sıcaklığı ve gruplama düzeltmeli akım taşıma kapasitesi Iz′ ≥ In olan ve gerilim düşümü EİTY Madde 57 sınırını aşmayan en küçük standart kesit seçilir (TS HD 60364-4-43 ve 5-52).
Kablo kesiti seçiminde sadece akım yeterli mi?
Hayır. Akım taşıma kapasitesine ek olarak gerilim düşümü, kısa devre dayanımı ve arıza anında otomatik açma (çevrim empedansı) koşulları da sağlanmalıdır. Uzun hatlarda çoğunlukla gerilim düşümü belirleyicidir.
Sigorta ile otomat seçimi kesiti neden değiştirir?
Kablonun aşırı yükte korunması için koruma cihazının konvansiyonel açma akımı I2, 1,45 × Iz′ değerini aşmamalıdır. Otomatlarda I2 = 1,45 × In olduğundan In ≤ Iz′ yeterlidir; gG sigortada I2 = 1,6 × In olduğundan In ≤ 0,906 × Iz′ gerekir ve aynı yük için bazen bir üst kesit gerekir.
Bu araç yalnızca ön değerlendirme amaçlıdır ve mühendislik projelendirmesi yerine geçmez. Kesin kesit seçimi için yetkili bir elektrik mühendisinden görüş alınması önerilir.
Daha fazla ilgili kaynak: Kablo Kesiti Akım Taşıma Kapasitesi Tablosu (5x10 kaç amper taşır dahil), VoltGuard hesap araçları (gerilim düşümü, kısa devre ve daha fazlası).