Sigorta / TMŞ Seçim Aracı ve Ib ≤ In ≤ Iz Kuralı
Devre yükünüzü ve kablo taşıma kapasitesini girin; uygun standart anma akımı ve eğri tipi önerisini anında görün. Aşağıda temel seçim mantığı, örnek çözüm ve sık sorulan sorular yer alır. Seçilen koruma elemanlarının pano içinde koordineli çalışması pano imalatı ve revizyonu aşamasında doğrulanır.
Öne Çıkanlar
- Aşırı yük koşulları (TS HD 60364-4-43): Ib ≤ In ≤ Iz′ ve I2 ≤ 1,45 × Iz′.
- Otomatlarda I2 = 1,45 × In olduğundan In ≤ Iz′ yeterlidir; gG sigortada I2 = 1,6 × In olduğundan In ≤ 0,906 × Iz′ gerekir.
- B/C/D eğrili otomatlar (TS EN 60898-1) en çok 125 A'dir; daha büyük akımlarda ayarlı MCCB (TS EN 60947-2) veya NH sigorta kullanılır.
- Kesme kapasitesi Icu, bulunduğu noktadaki en büyük kısa devre akımından küçük olmamalıdır.
Ib ≤ In ≤ Iz Kuralı
TS HD 60364-4-43 (433.1) kablonun aşırı yüke karşı korunması için iki koşul arar:
- Ib ≤ In ≤ Iz′: Ib devrenin hesap akımı (üç fazda Ib = P ÷ (√3 × U × cosφ)), In koruma cihazının anma akımı, Iz′ kablonun döşeme yöntemi, ortam sıcaklığı ve gruplama düzeltmeli sürekli akım taşıma kapasitesi.
- I2 ≤ 1,45 × Iz′: I2 cihazın konvansiyonel açma (erime) akımıdır. MCB için 1,45·In, MCCB için 1,30·In, gG sigorta için 1,6·In (In ≥ 16 A).
Ayrıca kısa devre koruması için cihazın Icu değeri o noktadaki Ik3'ten büyük, devre sonundaki en küçük arıza akımı Ik1,min ise cihazın anlık açma bölgesinin üst sınırından (B: 5·In, C: 10·In, D: 20·In) büyük olmalıdır.
Eğri Tipleri ve Uygulama Alanları
| Eğri | Anlık açma bölgesi | Tipik uygulama |
|---|---|---|
| B | 3-5 × In | Aydınlatma, rezistif ısıtıcı, uzun priz hatları |
| C | 5-10 × In | Genel amaçlı priz, karma yükler, küçük motor |
| D | 10-20 × In | Motor, trafo primeri, yüksek kalkış akımlı yükler |
Örnek Hesap
5 kW, cosφ = 0,85 yükü 400 V üç fazlı hattan, Iz′ = 32 A olan bir kabloyla beslediğinizi varsayalım: Ib = 5.000 ÷ (1,732 × 400 × 0,85) ≈ 8,5 A. İlk standart kademe 10 A'dir; 10 ≤ 32 ve I2 = 14,5 A ≤ 1,45 × 32 = 46,4 A koşulları sağlanır: C10. Aynı devre gG sigortayla korunsaydı 10 A sigorta için I2 = 1,9 × 10 = 19 A ≤ 46,4 A yine uygundur. Devre sonunda Ik1,min = 300 A ise C10'un 100 A'lik üst manyetik sınırı aşıldığından anlık açma garantilidir.
Kesme Kapasitesi (Icu) Seçimi
Konut ve küçük ticari tesislerde 6-10 kA otomatlar genellikle yeterlidir. Trafo merkezine yakın sanayi panolarında 25-50 kA ve üzeri gerekebilir. Kesme kapasitesi için o noktadaki üç faz kısa devre akımını Kısa Devre Akımı Hesaplama aracıyla (IEC 60909, c = 1,05) bulun.
Sık Sorulan Sorular
Sigorta ve TMŞ seçiminin temel kuralı nedir?
Ib ≤ In ≤ Iz′ ve I2 ≤ 1,45 × Iz′ koşulları birlikte sağlanmalıdır (TS HD 60364-4-43). Otomatlarda ikinci koşul In ≤ Iz′ ile kendiliğinden sağlanır; gG sigortada In ≤ 0,906 × Iz′ olmalıdır.
B, C ve D eğri tipleri arasındaki fark nedir?
Eğri, otomatın anlık (manyetik) açma bölgesidir: B 3-5 × In, C 5-10 × In, D 10-20 × In (TS EN 60898-1). B aydınlatma ve rezistif, C genel priz ve karma, D yüksek kalkış akımlı motor ve trafo yükleri içindir. Eğri büyüdükçe devre sonundaki arıza akımının da büyük olması gerekir.
C16 sigorta kaç kW yükü besler?
230 V tek fazda cosφ = 1 için yaklaşık 3,7 kW, 400 V üç fazda yaklaşık 11,1 kW; cosφ = 0,85 için sırasıyla 3,1 kW ve 9,4 kW. Kablonun düzeltilmiş Iz′ değeri en az 16 A olmalıdır.
Bu araç yalnızca ön değerlendirme amaçlıdır. Selektivite (seçicilik), Icu koordinasyonu ve son kablo Iz düzeltmeleri için yetkili bir elektrik mühendisi görüşü alınmalıdır.
Daha fazla ilgili kaynak: TMŞ Seçim Rehberi, Sigorta Amper-kW Tablosu, Kısa Devre Akımı Hesabı, VoltGuard hesap araçları.